1 listopada 2022 r. weszły w życie Rekomendacje Komisji Nadzoru Finansowego dotyczące likwidacji szkód komunikacyjnych. Miały przypomnieć ubezpieczycielom, że odszkodowanie z OC powinno rzeczywiście pokrywać szkodę – zgodnie z przepisami prawa i technologią producenta.

KNF wskazała jednoznacznie, że naprawa pojazdu powinna być wykonana zgodnie z technologią producenta i z użyciem części oryginalnych. Ubezpieczyciel nie może zaniżać kosztorysów, powołując się na rabaty niedostępne dla poszkodowanego. Poszkodowany sam decyduje, czy chce rozliczyć się w formie bezgotówkowej, czy otrzymać wypłatę odszkodowania. Te zasady powinny obowiązywać zarówno przy naprawie w warsztacie, jak i przy kosztorysie.

Z danych rynkowych wynika jednak, że część firm wciąż nie wdrożyła rekomendowanych standardów – albo wdrożyła je tylko częściowo. Spotykane są przypadki, w których kosztorys opiera się na stawkach z tzw. sieci preferowanej, ubezpieczyciel próbuje podważyć sens naprawy w ASO lub proponuje zastosowanie zamienników bez wykazania ich równoważnej jakości. Zdarza się też, że poszkodowany otrzymuje propozycję nieuzasadnionej „amortyzacji” części.

Zgodnie z art. 361 § 2 kodeksu cywilnego, odszkodowanie powinno obejmować wszystkie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki potrzebne do przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody. Jeśli naprawa w ASO jest technicznie uzasadniona – np. ze względu na historię pojazdu, jego gwarancję czy specyfikę szkody – ubezpieczyciel nie może odmówić pokrycia jej kosztów tylko dlatego, że inny warsztat wykonałby ją taniej.

Wypłata odszkodowania nie zależy od tego, czy naprawa została już wykonana – wystarczy, że przedstawisz rzetelny kosztorys przygotowany np. przez ASO. Ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność od chwili zdarzenia – a nie dopiero po zakończeniu naprawy. Nie ma też obowiązku ograniczania się wyłącznie do najtańszych rozwiązań – jeśli droższa naprawa jest technicznie uzasadniona, to właśnie taka powinna być brana pod uwagę.

Zgodnie z wykładnią KNF, oryginalne części powinny być obligatoryjnie stosowane, gdy pojazd był objęty gwarancją producenta i serwisowany z użyciem części fabrycznych, gdy przemawia za tym szczególny interes poszkodowanego (np. historia napraw), lub gdy poszkodowany przedstawi fakturę potwierdzającą ich użycie.

Z raportów branżowych wynika, że przeciętna wysokość odszkodowań z OC rzeczywiście wzrosła – jednak nie oznacza to, że problem zaniżania wycen został wyeliminowany. Dlatego warto korzystać z pomocy autoryzowanego serwisu – nie tylko ze względu na jakość naprawy, ale także wsparcie w formalnościach i ochronę Twoich praw.

Wybierając polisę OC, warto zwrócić uwagę nie tylko na cenę. Istotne jest także, czy ubezpieczyciel respektuje zasady pełnej kompensacji szkody i standardy techniczne. To, gdzie i w jaki sposób zostanie naprawiony Twój samochód, może mieć realny wpływ na jego wartość, trwałość i bezpieczeństwo.

Tak jak przed zakupem samochodu sprawdzamy jego historię i opinie, tak samo warto dokładnie przeanalizować warunki ubezpieczenia przed zakupem polisy OC. Choć zakres ochrony OC reguluje ustawa i jest jednakowy niezależnie od towarzystwa, to już sposób likwidacji szkody może się znacznie różnić. Dlatego istotne jest, by wybrać polisę, która gwarantuje nie tylko formalną ochronę, ale też realny komfort i bezpieczeństwo w przypadku szkody.

W pierwszej kolejności warto upewnić się, czy ubezpieczyciel umożliwia likwidację szkody w systemie BLS (Bezpośrednia Likwidacja Szkody), który pozwala zgłaszać szkodę do własnego ubezpieczyciela – nawet jeśli sprawcą był ktoś inny. To oszczędność czasu i nerwów, ponieważ całą procedurę prowadzi nasz zakład ubezpieczeń, który następnie rozlicza się z ubezpieczycielem sprawcy.

Trzeba jednak pamiętać, że BLS ma swoje ograniczenia – dotyczy tylko szkód w mieniu i nie obejmuje szkód osobowych, np. urazów ciała. Ponadto górna granica odpowiedzialności w tym systemie to 30 tysięcy złotych. Dla większości zdarzeń drogowych ta kwota jest wystarczająca, ale w przypadku poważniejszych szkód może być niewystarczająca.

Od pewnego czasu można zaobserwować na rynku nieuczciwe praktyki ubezpieczycieli, którzy – ograniczając koszty napraw – proponują klientom likwidację szkód w preferowanych przez firmę warsztatach. Często są to warsztaty współpracujące z danym towarzystwem, gdzie priorytetem jest obniżenie kosztów, a nie jakość naprawy. Tymczasem to poszkodowany ma prawo decydować o tym, gdzie naprawić samochód. Praktyka narzucania miejsca naprawy lub stosowania zamienników bez zgody klienta jest niezgodna z ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych. Kierowca może dochodzić swoich praw przed sądem – choć niewielu decyduje się na długą batalię prawną. Dlatego już na etapie wyboru polisy warto zadbać o to, by uniknąć takich sytuacji.

Dobrym przykładem, dlaczego warto zachować ostrożność, jest sprawa bułgarskiego ubezpieczyciela DallBogg. Firma ta weszła na rynek z bardzo niskimi cenami polis OC, co przyciągnęło wielu kierowców. Niestety, szybko okazało się, że ubezpieczyciel nie radzi sobie z likwidacją szkód. Poszkodowani musieli czekać miesiącami na decyzje lub wypłatę odszkodowania. W końcu Komisja Nadzoru Finansowego zakazała firmie zawierania nowych umów – uznając, że jej struktura organizacyjna jest niewystarczająca do skali działalności, a sposób działania zagraża interesowi klientów. Dziś DallBogg nie może sprzedawać polis OC, a zawarte wcześniej umowy nie są automatycznie odnawiane.

W ostatnich latach KNF wielokrotnie przypominała, że zakłady ubezpieczeń nie mogą stosować praktyk, które ograniczają prawa poszkodowanych – jak zaniżanie kosztorysów, stosowanie rabatów niedostępnych dla klienta czy forsowanie nieautoryzowanych zamienników. Rekomendacje Komisji jasno wskazują, że naprawa powinna być zgodna z technologią producenta, a wybór warsztatu należy do klienta. Za łamanie tych zasad KNF nakładała już kary – m.in. za sprzedaż zbyt tanich polis, które nie odzwierciedlały rzeczywistych kosztów ochrony.

Wciąż panuje przekonanie, że przy wyborze OC najważniejsza jest jak najniższa cena, bo przecież polisa chroni nie nas, a osoby trzecie. Warto jednak zmienić to nastawienie. Przemyślany wybór ubezpieczyciela może w przyszłości pozwolić Ci komfortowo i zgodnie z technologią producenta naprawić samochód – bez niepotrzebnych sporów i stresu.

Zastanawiasz się, jakie prawa daje Ci polisa OC? Kliknij i sprawdź!

Jeśli zostałeś poszkodowany w zdarzeniu drogowym, którego nie spowodowałeś, przysługuje Ci możliwość likwidacji szkody z polisy OC sprawcy tego zdarzenia.

Sprawdź, jaki zakres ochrony gwarantuje Ci ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej.

Zakres ochrony dla ubezpieczenia OC reguluje ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Oznacza to, że każda polisa OC gwarantuje poszkodowanemu ten sam zakres ochrony, niezależnie od firmy, w jakiej została wykupiona.

Podczas likwidacji szkody w mieniu z polisy OC sprawcy masz prawo domagać się m.in.:

• naprawy pojazdu,
• pokrycia kosztów holowania,
• wynajęcia samochodu zastępczego na czas naprawy,
• wyrównania straty z tytułu utraty wartości rynkowej pojazdu.

Przy naprawie samochodu najważniejszym obowiązkiem ubezpieczyciela jest przywrócenie pojazdu do stanu sprzed wypadku. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego (art. 361 i 363 k.c.), odszkodowanie powinno pokrywać wszelkie niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty takiej naprawy. Jeśli uszkodzeniu uległy części fabryczne, muszą zostać wymienione na oryginalne – montowane zgodnie z technologią producenta. To ważne nie tylko ze względów estetycznych, ale przede wszystkim dla bezpieczeństwa. Taką naprawę gwarantują warsztaty autoryzowane przez producentów samochodów, czyli tzw. ASO (Autoryzowane Stacje Obsługi).

1 listopada 2022 r. Komisja Nadzoru Finansowego wydała Rekomendacje dotyczące likwidacji szkód komunikacyjnych z ubezpieczenia OC. Miały one zapewnić pełną kompensację szkody i ujednolicić praktyki firm ubezpieczeniowych. KNF wskazała m.in., że ubezpieczyciele powinni stosować realne ceny rynkowe (części i robocizny), uwzględniać technologię producenta i nie zaniżać kosztorysów poprzez rabaty niedostępne dla poszkodowanego. Mimo to część ubezpieczycieli wciąż nie w pełni wdraża te zasady, co potwierdzają kontrole KNF i raporty z rynku – np. raport Rzecznika Finansowego czy PIU za 2023 r.

Zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą, poszkodowany ma prawo zdecydować się na naprawę w ASO, a ubezpieczyciel nie może odmówić wypłaty odszkodowania tylko dlatego, że inny warsztat wykonałby usługę taniej (uchwała SN z 6 października 2022 r., III CZP 119/22). Potwierdził to również Sąd Okręgowy w Łodzi w wyroku z 5 marca 2024 r. (XIII Ga 947/24), wskazując, że poszkodowany może żądać naprawy z wykorzystaniem części oryginalnych, jeżeli przemawiają za tym techniczne i ekonomiczne okoliczności – takie jak wiek pojazdu, jego wartość rynkowa czy wcześniejsza historia serwisowa. Sam fakt istnienia tańszych zamienników nie może uzasadniać obniżenia odszkodowania ani narzucania ich użycia, jeśli skutkowałoby to obniżeniem standardu pojazdu po naprawie.

Co więcej, sądy uznają, że poszkodowany może dochodzić roszczenia również wtedy, gdy naprawa nie została jeszcze przeprowadzona – wystarczy rzetelny kosztorys potwierdzający wysokość szkody (wyrok SN z 15 maja 2024 r., II NSNc 385/23). Ochrona ubezpieczeniowa zaczyna działać od chwili zdarzenia – a nie dopiero po naprawie auta (wyrok SN z 20 października 2021 r., I NSNc 150/20).

Warto też pamiętać, że jeśli raz zgodzisz się na naprawę z użyciem zamienników, przy kolejnej szkodzie ubezpieczyciel może uznać, że auto nie miało części oryginalnych, i ponownie zaproponować tańsze zamienniki. Dlatego tym bardziej warto naprawiać pojazd w ASO, by utrzymać jednolity standard techniczny i chronić wartość pojazdu – to rozwiązanie zapewnia ciągłość standardu technicznego i ochronę wartości auta.

W sytuacjach, gdy sprawca nie ma ważnego ubezpieczenia OC, odszkodowanie wypłaca Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny – w takim samym zakresie, w jakim przysługiwałoby ono z polisy OC.

Czy zatem OC sprawcy zapewnia pełną ochronę?

Zasadniczo tak – ale tylko wtedy, gdy znasz swoje prawa i nie pozwolisz się zniechęcić do naprawy zgodnej z technologią producenta. Towarzystwa ubezpieczeniowe mimo obowiązku działania zgodnie z przepisami, często próbują zaniżać koszty lub promować własne warsztaty. Warto pamiętać, że to Ty decydujesz o miejscu naprawy – i masz prawo wybrać serwis autoryzowany. Tutaj przeczytasz, jak szybko naprawić samochód w autoryzowanym serwisie nie wdając się w spór z ubezpieczycielem sprawcy.

Zgodnie z polskim prawem, podczas likwidacji szkody z OC sprawcy lub z AC zawierającego klauzulę wykorzystania części oryginalnych, ubezpieczyciel powinien uwzględnić koszty naprawy pojazdu z zastosowaniem nowych części oryginalnych.

Nie wszyscy kierowcy wiedzą, że mają prawo do tego, by po kolizji lub wypadku samochód został naprawiony z użyciem części fabrycznych, zgodnych z technologią producenta. Wymiana uszkodzonego elementu na część z logo producenta daje pewność, że pojazd zostanie przywrócony do stanu technicznego sprzed szkody – a tym samym zagwarantuje bezpieczeństwo i nie wpłynie negatywnie na wartość pojazdu.

Zdarza się jednak, że ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu użycie tańszych zamienników. Jednak zgodnie z prawem może to zrobić tylko wtedy, gdy uszkodzona część również była zamiennikiem. Jeśli jednak uszkodzeniu uległa część oryginalna, zastąpienie jej zamiennikiem możliwe jest jedynie po uzyskaniu zgody poszkodowanego. Co ważne – jeśli raz wyrazisz zgodę na zamiennik, przy kolejnej szkodzie ubezpieczyciel może potraktować go jako część referencyjną i ponownie odmówić zastosowania oryginału.

Część ubezpieczycieli próbuje uzasadniać stosowanie zamienników wiekiem pojazdu, wskazując na jego amortyzację. Jednak orzecznictwo sądowe nie pozostawia wątpliwości – również w takich przypadkach odszkodowanie powinno odpowiadać rzeczywistym kosztom naprawy z użyciem części fabrycznych.

W podobnym duchu wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z 11 kwietnia 2019 r. (III CZP 74/18), wskazując, że ubezpieczyciel nie może narzucać poszkodowanemu warunków likwidacji szkody, które ograniczałyby jego uprawnienia wynikające z zasady pełnej kompensaty. Poszkodowany ma prawo samodzielnie wybrać wariant naprawy, a odszkodowanie powinno odpowiadać uzasadnionym kosztom przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody – nawet jeśli oznacza to wyższą cenę. Przyjęcie niższego kosztorysu zaproponowanego przez zakład ubezpieczeń nie jest dla poszkodowanego wiążące.

Zgodnie z aktualną linią orzeczniczą:

• ubezpieczyciel nie może odmówić pokrycia kosztów naprawy tylko dlatego, że inna – tańsza – metoda byłaby dostępna. Jeśli zastosowanie oryginalnych części jest uzasadnione rodzajem szkody, wartością lub standardem pojazdu, to poszkodowany ma prawo żądać ich użycia (uchwała SN z 6 października 2022 r., III CZP 119/22),
• kierowca ma prawo do odszkodowania nawet wtedy, gdy jeszcze nie naprawił pojazdu. Istotne jest to, jaka byłaby uzasadniona ekonomicznie i technicznie wartość naprawy – nie trzeba przedstawiać faktur ani rzeczywiście ponosić tych kosztów. Wystarczy rzetelna kalkulacja (wyrok SN z 15 maja 2024 r., II NSNc 385/23),
• prawo do odszkodowania powstaje już z chwilą zdarzenia, które spowodowało szkodę. Ubezpieczyciel nie może uzależniać wypłaty od tego, czy i kiedy auto zostało naprawione (wyrok SN z 20 października 2021 r., I NSNc 150/20),
• jeżeli naprawa w wyższej cenie jest uzasadniona zakresem uszkodzeń, technologią lub standardem pojazdu – poszkodowany ma prawo domagać się pokrycia takich kosztów (uchwała SN z 8 maja 2024 r., III CZP 142/22).

Dlatego, jeżeli zawsze korzystaliśmy z części oryginalnych, to pamiętajmy o tym, by upomnieć się o swoje prawa i naprawić samochód korzystając z oryginalnych podzespołów. Jeżeli w naszym samochodzie zamontowane były części oryginalne i uległy one uszkodzeniu, to jego naprawa z wykorzystaniem takich samych części leży w naszym interesie. Zapobiegniemy wówczas znaczącej utracie wartości pojazdu i przy odsprzedaży osiągnie on lepszą cenę.

W razie wątpliwości lub prób narzucenia niekorzystnych warunków – warto skorzystać z pomocy autoryzowanego serwisu. To nie tylko większy komfort, ale także ochrona naszych praw i gwarancja jakości wykonanej naprawy.

Pamiętajmy – oryginalne części to niezawodność i bezpieczeństwo. Poza tym mamy do nich prawo!

Podczas likwidacji szkody z OC sprawcy może się zdarzyć, że ubezpieczyciel zaproponuje mniej korzystny sposób naprawy – np. zaniży kosztorys, odliczy tzw. amortyzację części albo zasugeruje naprawę poza siecią ASO. W wielu przypadkach nie musisz się na to godzić. Masz prawo dochodzić pełnego odszkodowania – i masz ku temu konkretne podstawy.

Zgodnie z art. 361 i 363 kodeksu cywilnego, odszkodowanie powinno w pełni pokrywać rzeczywistą szkodę, a więc obejmować wszystkie uzasadnione i niezbędne koszty naprawy. Celem jest przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody – zarówno pod względem technicznym, jak i rynkowym.

Co ważne, wypłata odszkodowania nie zależy od tego, czy naprawa już została wykonana. Wystarczy, że przedstawisz rzetelny kosztorys – np. przygotowany przez autoryzowany serwis. To oznacza, że nie musisz finansować naprawy z własnej kieszeni, by móc dochodzić roszczenia.

Sąd Najwyższy potwierdził także, że odpowiedzialność ubezpieczyciela powstaje już w chwili zdarzenia – a nie dopiero wtedy, gdy przedstawisz faktury lub zakończysz naprawę. Dlatego nie daj sobie wmówić, że „jeszcze za wcześnie” na wypłatę odszkodowania.

Jeśli naprawa z wykorzystaniem oryginalnych części i w autoryzowanym serwisie jest technicznie uzasadniona – np. ze względu na historię pojazdu, gwarancję producenta albo standard auta – ubezpieczyciel nie może odmówić pokrycia takich kosztów tylko dlatego, że tańsza opcja byłaby dostępna. Zgodnie z orzecznictwem, obowiązek zastosowania części oryginalnych istnieje szczególnie wtedy, gdy:

• pojazd był objęty gwarancją i wcześniej serwisowany z użyciem części producenta,
• zastosowanie zamienników mogłoby obniżyć wartość auta lub wpłynąć na jego historię serwisową,
• poszkodowany rzeczywiście zakupił części oryginalne i może to udokumentować.

Próby narzucenia naprawy tańszym zamiennikiem albo obniżenia kosztorysu na tej podstawie nie są zgodne z zasadą pełnej kompensacji szkody. Nie musisz ograniczać swoich roszczeń do najtańszego wariantu – jeśli wyższy koszt jest technicznie uzasadniony, masz prawo się o niego ubiegać.

Warto wiedzieć, że każdy kierowca ma prawo nie zgodzić się na przedstawioną mu propozycję ubezpieczyciela i może się od niej odwołać. Najwygodniejszym rozwiązaniem jest jednak powierzenie samochodu autoryzowanemu serwisowi, który przejmie na siebie wszelkie ewentualne spory z ubezpieczycielem.